પોતાનો દીપક પોતે બનો.

તથાગત બુદ્ધે સૂત્ર આપ્યું છે “અપના દીપક સ્વયં બનો”

ભગવાન બુદ્ધ પોતાના અભ્યાસ, જ્ઞાન તથા અનુભવ ઉપરથી એ તારણ ઉપર આવ્યા કે જ્યાં સુધી વ્યક્તિ પોતે જ્ઞાનવાન અને પ્રજ્ઞાવાન નહી બને ત્યાં સુધી તેનો વિકાસ કે ઉદ્ધાર નથી થવાનો. બુદ્ધ પોતાની સત્ય, સાધના અને વિપશ્યનાની શોધ દરમ્યાન ખુબજ મનોમંથન કર્યા બાદ તેઓને અહેસાસ થયો કે વ્યક્તિ ગમે તેની શરણમાં જાય, ગમે તેટલા ગુરુ બદલે કે ગમે તેટલી ધ્યાન-સાધના કરે પણ જો પોતાને નહી ઓળખે તો બધું નિષ્ફળ છે. માટે વ્યક્તિએ સૌથી પહેલા પોતાને અને પોતાનામાં રહેલ શક્તિઓને ઓળખવી જોઈએ. દરેક વ્યક્તિએ પોતાની જાતને સમય આપવો જોઈએ. દરેક મનુષ્યે કોઈપણની વાત માન્યા પહેલા પોતાની તર્ક અને બુદ્ધિથી તે વાતને સમજી અને પછીજ તેનો વિશ્વાસ કરવો જોઈએ.

શાંતિ, સુખ અને સમૃદ્ધિ મેળવવા માટે પોતે આત્મ વિશ્વાસ કેળવવો જોઈએ, અને આત્મવિશ્વાસ ત્યારેજ ખીલે જ્યારે વ્યક્તિ પોતાની જાતને પૂરતો સમય આપે અને પોતાના નબળા તથા મજબૂત પાસાઓને ઓળખે.

વર્તમાન સમયમાં આપણે જોઈએ અને અનુભવીએ છીએ, કે લોકો પોતાની મુશ્કેલીઓ લઈને તેના ઉકેલ માટે બીજા લોકો ઉપર નિર્ભર રહેતા હોય છે. સમસ્યા દરેકના જીવનમાં છે. સમસ્યા અને સંઘર્ષ વિનાના જીવનની કલ્પના કરવી અશક્ય છે. સંઘર્ષ માનવીને ઘણું શીખવાડે છે. છતાં પણ લોકો સમસ્યા અને સંઘર્ષથી દૂર ભાગે છે. અંગ્રેજીમાં એક કહેવત છે, “Problem is not problem, but it’s an opportunity”. આનો અર્થ એમ થાય કે સમસ્યા એ સમસ્યા નથી, પરંતુ એક તક છે, કઈંક નવું શીખવાની, કઈંક નવું જાણવાની, નવો અનુભવ લેવાની, નવા લોકો સાથે મળવાની, સ્વ-ઘડતર માટેની તક. મનુષ્યનો સ્વભાવ છે નાની સમસ્યાને પણ મોટા પહાડ જેવી બનાવવાની, અને માટેજ સમસ્યા દુઃખનું કારણ બને છે. સમસ્યા દરેકના જીવનમાં છે, પણ દરેક લોકો તેને પોતાની આવડત અને અનુભવથી ઉકેલતા હોય છે. કોઈપણ પ્રકારની સમસ્યાથી ગભરાયા વગર તેનો સામનો કરવો રહ્યો. તાંત્રિક, જ્યોતિષ કે કોઈપણ વ્યક્તિ તેના પોતાના અભ્યાસ, અનુભવો અને આવડતથી તે સમસ્યાને જોતા હોય છે, પણ એ યાદ રાખવું કે તમારી કોઈપણ સમસ્યાનો તમારાથી વિશેષ બીજી કોઈ વ્યક્તિ જાણતી નથી. માટે જ વિશ્વ ગુરુ બુદ્ધે કહ્યું છે, “પોતાનો દીપક પોતે બનો”.

દરેક પ્રાણીઓમાં મનુષ્ય શ્રેષ્ઠ પ્રાણી છે. મનુષ્યમાં તર્ક કરવાની શક્તિ રહેલી છે, મનુષ્ય પોતાની બુદ્ધિનો ઈચ્છે તેટલો ઉપયોગ કરી શકે છે અને ધારે તેટલી બુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. દરેક મનુષ્યમાં જુદી-જુદી કળા, આવડત અને કૌશલ્યો રહેલા છે. જરૂર છે તો માત્ર તે પાસાઓને ઓળખવાની. પરંતુ વ્યક્તિ જીવનભર પોતાનામાં રહેલા શક્તિઓને ઓળખી શકતો નથી અને માટેજ નિષ્ફળ અને નિરાશ થતો હોય છે, જે વ્યક્તિ પોતાનામાં છુપાયેલ વિવિધ શક્તિઓ અને કૌશલ્યોને ઓળખી લે છે તે જ મહાન બને છે, અને દુનિયામાં પોતાનું નામ રોશન કરે છે.

૨૧ મી સદીમાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી માં ખુબજ વધારો થયો છે, અને હજુ પણ સતત વધારો થઈ જ રહ્યો છે. દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણાની માહિતી મોબાઈલ તથા ઈન્ટરનેટના માધ્યમથી મિનિટોમાં જાણી શકીએ છીએ. આમ છતાં આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ વસ્તુના બે પાસા હોય ફાયદો અને નુકશાન. ટેકનોલોજીમાં પણ ફાયદા અને નુકશાન બંને રહેલા છે. જે આપને સૌ સારી રીતે જાણીએ છીએ. આમછતાં તેના ઉપર સંપૂર્ણ રીતે નિર્ભર રહેવું માનવજાત માટે નુકશાન કારક છે. માણસ કુદરતથી દુર અને મશીનોથી વધારે ઘેરાયેલો છે. મોટાભાગના લોકો શોશિયલ મિડિયામાં પોતાનો વધુ પડતો સમય વેડફતા હોય છે. મોબાઈલ, લેપટોપ કે અન્ય સંસાધનોમાં રચ્યા-પચ્યા રહેતા હોય છે. છેવટે પોતાને સમય નથી આપી શકતા, અને પોતાનો અમૂલ્ય સમય અન્ય જગ્યાએ ખર્ચે છે. જ્યારે તકલીફ આવે ત્યારે તેને સમજી કે ઓળખ્યા વિના તેનો ઉકેલ મેળવવા બીજાઓની શરણમાં જવું પડે છે. માટે જ વ્યક્તિએ પોતે જ પોતાનો દીપક બનવું જોઈએ તેમ કહ્યું છે. બુદ્ધે કહ્યું છે, ગુરુ માર્ગદાતા હોય શકે પરંતુ ગુરુએ બતાવેલ માર્ગ ઉપર વ્યક્તિ પોતે જ્યાં સુધી નહી ચાલે ત્યાં સુધી તેનો ઉદ્ધાર નથી થવાનો.

વધુ માટે વાંચતા રહો…

Advertisements

સુખી લગ્ન જીવન

એક પ્રખ્યાત કહેવત છે “દરેક સફળ પુરુષની પાછળ એક સ્ત્રીનો હાથ હોય છે” આ વાત તદ્દન સાચી છે. ઘણા લોકોને આ કહેવત ઉપર વ્યંગ કરતા મે જોયા છે ” જેવી રીતે, “દરેક અસફળ પુરુષની પાછળ પણ એક સ્ત્રીનો હાથ હોય છે”.

કહેવતો પરંપરાગત રીતે ચાલી આવે છે અને દરેક કહેવત કઈંક શીખવાડે અથવા તેનો કઈંક મર્મ હોય છે. ઉપરની કહેવતમાં સ્ત્રીનું સ્થાન પત્નીએ લીધું એમ કહેવામાં કઈં અતિશયોક્તિ નથી. કેમ કે, એક સ્ત્રી બહેન, માતા, મિત્ર કે પત્ની હોય શકે પરંતુ વ્યક્તિ જ્યારે સફળ કે નિષ્ફળ થતો હોય છે, ત્યારે તેનો શ્રેય મોટેભાગે તેની પત્નીને જ જતો હોય છે. આ વાતને હું મારા અનુભવો ઉપરથી સમર્થન આપુ છું.

સુખી લગ્ન જીવન એ મોટો અને લાંબો વિષય છે, તેની ઉપર એક પુસ્તક હું લખી રહ્યો છું જે ટૂંક સમયમાં પ્રકાશિત થશે. આ વિષય ઉપર અડધા કે આખા દિવસનો સેમિનાર પણ થતો હોય છે, પણ મિત્રોની લાગણીને ધ્યાનમાં રાખીને સુખી લગ્ન જીવન કે પતિ-પત્નીના સંબંધો ઉપર થોડું લખવાનું મે વિચાર્યુ. આ ટૂંકા લેખમાં હું વિષયને ન્યાય આપી શકું તેમ નથી પરંતુ અમુક મહત્વની બાબતો આપની વચ્ચે મૂકવાનો પ્રયત્ન કરીશ.
કોઈ પણ ઘટના બનવા માટેના કારણો તપાસવા જોઈએ, તેના મૂળમાં જઈ જાણવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ કે પતિ અને પત્નીના ઝઘડા કેમ થાય છે ? કેમ Gf/Bf ના ઝઘડા નથી થતાં ? પ્રેમી-પ્રેમિકા અથવા સગાઈ અને લગ્ન વચ્ચેનો સમયગાળો દરેક યુગલ સુવર્ણકાળ તરીકે માનતા હોય છે. અને જેવા લગ્ન થાય કે તરતજ એક બીજા સાથે લડાઈ-ઝઘડાની શરૂઆત થઈ જતી હોય છે. અહી low of attraction એટલે કે આકર્ષણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ સમયગાળા દરમ્યાન સાંસારિક જવાબદારીઓ ઓછી હોઈ છે, અને બંને પાત્રો એકબીજાને પૂરતો સમય આપે છે સાથે-સાથે એક બીજાને સારી રીતે સાંભળે અને સંભાળે છે. આ સમયગાળા દરમ્યાન બંનેની listening skill ખૂબ સારી હોય છે. અને લગ્ન બાદ બંને એકબીજાને સાંભળવાંનું ઓછું કરીદે છે. એનું કારણ છે, ઘરના બીજા લોકોને સાંભળવા, ઘર-કામ કરવા, ઓફીસ કામ, બાળકો વગેરે.

લગ્નના અમુક વર્ષ બાદ પતિ અને પત્ની બંનેની જવાબદારીઓ ખુબજ વધી જાય છે. ઘણા લોકો જવાબદારીઓને સહર્ષ સ્વીકારી લે છે, જ્યારે ઘણા લોકો જવાબદારીઓથી દુર ભાગે છે. પોતાની જવાબદારીઓને જ્યાં સુધી સારી રીતે નિભાવો ત્યાં સુધી તો ઠીક પણ જેવા જવાબદારીઓથી દુર ભાગવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે તરતજ ઝઘડા થવાની શરૂઆત થઈ જાય છે.

દુનિયામાં સૌથી વધારે જોક પતિ-પત્ની ઉપર બને છે. હાસ્ય કલાકારો જો સૌથી વધારે પૈસા કમાતા હોય તો તે પતિ-પત્નીના જોકસ કહીને. પતિ-પત્ની પોતે પણ આ વાતને સમર્થન આપતા એક-બીજાની ગેર હાજરીમાં એક-બીજાની મજાક કરતા હોય છે. ઘણા લોકોને ખબર નથી પણ અમુક મહિલાઓને પોતાની બહેનપણીઓ સાથે પોતાના પતિની મજાક કરવાની મઝા આવે છે. તેવું જ કંઇક પુરુષોનું પણ છે.
અહી મુખ્ય વાત જે પતિ અને પત્નીના સબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને હું આપને સમજાવવા માંગુ છું તે જોઈએ તે પહેલા મારો અનુભવ આપની સાથે શેર કરું જેમાંથી આપ કઈંક શીખ લઈ શકો.
અમારા લવ મેરેજ છે, કોલેજનો અભ્યાસ પૂર્ણ થયા બાદ અમે બંને સંપર્કમાં આવ્યા અને ત્રણ વર્ષ સતત એકબીજાના સંપર્કમાં રહ્યા અને એકબીજાને સમજ્યા બાદ અમે લગ્ન કર્યા. છેલ્લા ૯ વર્ષથી અમે સુખેથી સાથે રહી રહ્યા છીએ. ૧ ચાર વર્ષના બાળકને ઉછેરવાની જવાબદારીની સાથે-સાથે સામાજિક તથા બીજી પણ જવાબદારીઓને સ્વીકારી તથા તેને નિભાવી અમારું જીવન સુખમય ચાલી રહ્યું છે. અહી એક વાત ખૂબ જ રસપ્રદ અને નોંધવા જેવી બાબત છે, અમારા લગ્ન પૂર્વેના ત્રણ વર્ષ જેમાં અમારી બંને વચ્ચે ઘણા ખાટા-મીઠા ઝગડા થતા હતા, મને ડર હતો કે લગ્ન બાદ બધું બરાબર ચાલે તો સારું…કેમ કે એક તો લવ મેરેજ એ પણ પરિવારથી વિરુદ્ધ જઈને અને એમાં પણ લગ્નબાદ જો બરાબર ના ચાલ્યું તો આપ કલ્પના કરી શકો છો કેવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થાય છે.
હું આભાર માનું છું સમયનો કે લગ્ન બાદ સતત ૯ વર્ષથી અમે એક બીજાનો સાથ નિભાવી રહ્યા છીએ, તે પણ સંતોષ અને પ્રેમ સાથે કોઈપણ તકરાર વગર. રીફ્રેશ થવા માટે હું ક્યારેક મારી જીવનસંગિની મમતા સાથે ઝઘડી લઉં છું, પણ તે મને સંભાળી લે છે. ક્યારેક તે માથા ઉપર બરફ મૂકી દે છે તો ક્યારેક હું બરફ મૂકી દઉં છું. આમ કરતાં-કરતા ગાડીના બંને પૈડાં સારી રીતે ચાલે છે, હજુ સુધી પંચર નથી પડ્યું અને આગળ જતાં પંચર પડે તેમ લાગતું પણ નથી.

લગ્ન જીવનમાં મોટેભાગે અબોલા થવામાં અહમ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. નાની-નાની વાત પોલીસ સ્ટેશન અને કોર્ટમાં પહોંચી જતી હોય છે. દિવસે -દિવસે કલમ ૪૯૮ ની સંખ્યામાં વધારો થઈ રહ્યો છે, જે ચિંતાજનક બાબત છે. લગ્નજીવનમાં ભંગાણ પડવાના મુખ્ય કારણોમાં અહમ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. બીજા કારણો ઉપર નજર કરીએ તો વ્યસન, દહેજ પ્રથા, વ્યભિચાર, સાસુ-વહુના અથવા અન્ય ઝઘડા, શારીરિક અથવા માનસિક ખામી. ડિવોર્શ થવા પાછળ મુખ્ય આટલા કારણો જવાબદાર હોઈ છે, આ સિવાય પણ અનેક કારણો હોઈ શકે છે જેની ટકાવારી ઓછા પ્રમાણમાં છે.

ઉપર દર્શાવેલ કારણો સમય અને સ્થિતિ પ્રમાણે સમાધાનકારી વલણ અપનાવી, સમજદારી દાખવી પતિ-પત્ની સંપીને સાથે રહી શકે છે. અપવાદરૂપ કિસ્સાઓમાં છેવટે છૂટા-છેડાનો નિર્ણય લેવો પડતો હોય છે. જે યોગ્ય હોઈ શકે છે. અન્યથા તેના ગંભીર પરિણામો સમાજે ભોગવવા પડતા હોય છે. બાકી વધેલા કિસ્સાઓમાં કાઉન્સીલિંગ અને વ્યક્તિગત સમજાવટથી સુખી લગ્ન જીવન માટે વિચારી શકાય છે.

કોઈકે સાચું જ કહ્યું છે, સુખી લગ્ન જીવનની ચાવી એટલે “એક વ્યક્તિના પ્રેમમાં વારંવાર પડવું”.

સ્ત્રીઓ લાગણીથી વિચારતી હોય છે, જ્યારે પુરુષો તર્કથી વિચારતા હોય છે. અને બંને તે પ્રમાણે નિર્ણયો પણ લેતા હોય છે. માટે પુરુષોએ હંમેશા સ્ત્રીઓને સંભાળવી, વચ્ચે શક્ય હોયતો બોલવું નહિ, બસ તેમને બોલવા દેવી.
તેમની વ્યથા ઠલવાઈ જાય એટલે સ્ત્રીઓ શાંત થઈ જતી હોય છે. એમને બસ કોઈ સાંભળનારું જોઈએ.

જ્યારે પુરુષોના કિસ્સામાં જુદું છે. એમને સાંભળવું ઓછું ગમે છે. પણ પુરુષોએ સાંભળવાની ટેવ પાડવી પડશે. પુરુષો જ્યારે ટેન્શનમાં કે ચિંતામાં હોય ત્યારે મનોમન તે સમસ્યામાંથી બહાર આવવા ઉપાય શોધતા હોય છે, આવા સંજોગોમાં સ્ત્રીઓએ શાંત રહેવું, અને તેમના પતિને છંછેડવા નહી.
નોકરી કે ઘંધાથી પરત આવીને જ્યાં સુધી એકદમ ફ્રેશ અને ફ્રી ના થઈ જાય ત્યાં સુધી તેમને સવાલો કરવાનું અથવા કઈં પૂછવાનું ટાળવું જોઈએ. મહિલાઓએ પુરુષોને તેમના driving કે ફાંદ બાબતે વારંવાર ટોકવા નહી. આમાં બાબતમાં સમય અને સબંધ બગાડવા નહી, પણ પુરુષ જ્યારે ઘરે હોય અને ખુશ જણાય તો શાંતિથી વિનંતી કરી શકાય.

મહિલાઓ લાગણીશીલ હોય છે જ્યારે પુરુષો તર્કશીલ હોય છે આવો એક ઉદાહરણથી સમજીએ.

એક પરિવારમાં પુરુષની આવક મર્યાદિત હતી, પણ પોતાના પત્ની અને બાળકોની સુરક્ષા માટે જૂનામાં નાની કાર ખરીદવાનું વિચાર્યું. તેના બજેટમાં ટાટા નેનો સિવાય કોઈ કાર સેટ થતી નહોતી, કેમ કે ઓછા પૈસામાં આવી જાય અને માઈલેજ પણ સારી આપે, સાથેસાથે ખર્ચ એકદમ ઓછો. તે ભાઈએ આ ગાડી ફાયનલ કરી અને ઘરે જણાવ્યું કે તરત જ શ્રીદેવી નારાજ થઈ ગયા અને ના પાડી દીધી, કે આ ગાડી ખરીદી તો હું નહિ બેસુ અને ક્યારેય આ ગાડીમાં ફરવા નહી આવું. લાગણી સામે બધું તર્ક નકામું સાબિત થયું અને પેલા ભાઇએ ગાડી લેવાનો વિચાર પડતો મૂક્યો. કેમ કે નેનો કારમાં સ્ટેટસ જળવાતું નહોતું. પોતાની લાગણીને સંતોષ મળતો નહોતો, માટે નેનો ગાડી પસંદ ના આવી. આવા સંજોગોમાં સમજાવટથી સમાધાનકારી વલણ અપનાવવું પડતું હોય છે, જે વ્યાજબી પણ છે.

ક્રમશઃ

સવારે વહેલા કેમ ઊઠવું ?

મોટાભાગના લોકોની સમષ્યા છે, સવારે વહેલા ઊઠવું. અનેક પ્રયત્નો છતાં પણ લોકો વહેલા નથી ઉઠી શકતા, અને ઊઠે છે તો અમુક દિવસો પૂરતા. કાયમી ધોરણે વહેલું ઊઠવું થોડું મુશ્કેલ લાગે છે. ચાલો વહેલા ઉઠવા માટે થોડો અભ્યાસ કરીયે અને જાણકારી મેળવીએ.

સવારે વહેલા ના ઉઠી શકવાના કારણો જોઈએ, ત્યારબાદ તેના ઉપાયો જાણવાનો પ્રયત્ન કરીયે.

સર્વ પ્રથમ તો વહેલા ના ઉઠી શકવાના કારણોમાનું સૌથી મોટું કારણ છે ઈચ્છા શક્તિનો અભાવ. ત્યારબાદ જવાબદારીનો અભાવ, અને સ્વ-જાગૃતિનો અભાવ.

આ ત્રણ કારણોનું મૂળ છે “આળસ”

સવારે વહેલા ઉઠવા માટે લોકો નીત-નવા અખતરા કરે છે, પણ તે અખતરા ટેમ્પરરી હોય છે. કાયમી વહેલા ઉઠવાનો ઉપાય તેમાંથી મળતો નથી. વહેલા ઉઠવા માટે લોકોને મોટીવેશનની જરૂર પડતી હોય છે. અમુક લોકો કોઈના પ્રભાવમાં આવીને વહેલા ઊઠે છે. કાંતો કોઈના આકર્ષણથી પ્રેરાઇને વહેલા ઊઠે છે, જે સમષ્યાનો હલ નથી. અહી પ્રશ્ન છે સવારે વહેલા કેમ ઊઠવું ? અને નથી ઉઠાતું તો વહેલા ઉઠવા શું કરવું ? વહેલા એટલે 6 વાગ્યા પહેલા અને 4 વાગ્યા પછી, એટલે કે સવારે વહેલા 4 થી 6 ની વચ્ચેનો સમય વહેલા ઉઠવાનો સારામાં સારો સમય કહી શકાય, એમાં પણ જો 5 વાગે અથવા તેની આજુબાજુ ઉઠો એટલે સૌથી વધારે ફાયદાકારક સમય. પણ વહેલા ઉઠવા માટે વહેલા સૂવું પણ પડે. આપણે સૌ જાણીએ છીએ તેમ 6 થી 7 કલાકની ઊંઘ દરેક લોકોએ લેવી જોઈએ. 7 કલાક પ્રમાણે ચાલીયે તો રાત્રે 10 વાગ્યાની આજુબાજુ સૂવું પડે, પણ જવાબદારીઓથી ઘેરાયેલો માનવી મોડી રાત સુધી કામમાં વ્યસ્ત રહેતો હોય છે. સામાન્ય રીતે મોટા ભાગના લોકો રાતે 11 થી 12 વાગ્યાની વચ્ચે સૂતા હોય છે. અને માટે જ તેઓ સવારે 7 વાગ્યા પહેલા નથી ઉઠી શકતા.

મારા અનુભવો અને નિરીક્ષણ દરમ્યાન મને સમજાયું કે જો આપણે કાર્ય ક્ષમતા ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીયે તો વહેલા સુવાની શક્યતાઓ રહેલી છે. કેમ કે જો નોકરી કે ધંધા ના 10 કલાકને બાદ કરતાં બાકીના 14 કલાકનો આપણે કેવી રીતે ઉપયોગ કરીયે છીયે, તે મહત્વની બાબત છે. 14 કલાકમાથી નિંદ્રાના 7 કલાક બાદ કરીયે તો બાકીના 7 કલાકનો આપણે પોતાના શિક્ષણ, સમજણ અને અનુભવોથી કેમ ઉપયોગ કરીયે છીયે તે તમને સવારે વહેલા ઉઠવામાં મદદ કરશે.

આ જગતમાં દરેક પ્રાણીઓ 4 (પૃથ્વી,વાયુ, જળ અને અગ્નિ) મહાભૂતોમાંથી બનેલા છે. એક માણસ જાતને છોડીને દરેક પ્રાણીઓ પોતાના નિયત સમય પ્રમાણે સુવે છે અને જાગે છે. ગામડામાં કૂકડો સદીઓથી સવારે વહેલો ઊઠે છે અને પોતાના અવાજથી લોકોને પણ વહેલા ઉઠાડે છે. પક્ષીઓ તથા પ્રાણીઓ પણ રોજ સવારે વહેલા ઉઠી જાય છે. ગામડાઓમાં પક્ષીઓના કલબલથી લોકો આજે પણ વહેલા ઉઠી જતાં હોય છે,જ્યારે અલાર્મને સ્નુઝ કરીને આરામની મજા માણતા લોકોમાના આપણે પણ એક હોય શકીએ છીએ. ભારતના દરેક ગામડાઓમાં વસતા ઓછું ભણેલા ખેડૂતો અને પશુપાલકો રોજ સવારે 4 થી 5 વાગે ઉઠી જાય છે અને પશુઓના દૂધ દોહવાની પ્રક્રિયા પૂરી કરી પશુ ઘણ લઈ ખેતરોમાં ચરાવા માટે પહોંચી જાય છે. ગામડાની સ્ત્રીઓ ખેતરોમાં કામ માટે વહેલી સવારે નીકળી જાય છે. અમદાવાદ જેવા શહેરોમાં શાળામાં જતાં બાળકો વહેલી સવારે સ્કૂલ બસની રાહ જોતાં ઊભા હોય છે. ઘરે-ઘરે દૂધ પહોંચતું કરતાં ગોપાલકોને વહેલા ઉઠવા માટે કોઈના મોટીવેશનની જરૂર નથી પડતી. વહેલા સવારે 3 વાગે ઊઠીને હાડ થીજવતી ઠંડીમાં ન્યુસ પેપરની ડિલિવરી લેવા માટે ઉત્સાહી લોકોને કોઈના મોટીવેશનની જરૂર નથી પડતી. પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટની જવાબદારી સંભાડ્તા ડ્રાઈવર/કંડક્ટર ભાઈઓને કોણ ઉઠાડતું હશે ?

ન્યુસ પેપરમાં આવેલ નવા જીમની એડ વાંચીને જીમ તો શરૂ કરીયે છીએ, પણ કેટલા દિવસ પૂરા કરીયે છીએ તે આપણે સૌ જાણીએ છીએ. સવારે વહેલા ઊઠીને ચાલવા જવા માટે જો કોઈ મિત્રનો સાથ મળી જાય તો શરૂઆતમાં વાતો કરવાની મજા આવે અને એક બે અઠવાડીયા ચાલી લઈએ. થોડા દિવસોમાં તે પણ બંધ થઈ જાય છે. રોજ સવારે મોડા ઊઠીને ગીલ્ટી તો સૌ કોઈ ફીલ કરે છે. પણ એક્શનમાં કેટલા લોકો આવે છે અને તે એક્શન કેટલા દિવસ કાયમ રહે છે, તે મહત્વનુ છે. ચાલો થોડું વધારે સમજીએ.

તથાગત બુદ્ધે આપેલ ઉપદેશમાંથી સમજવાનો પ્રયત્ન કરીયે. એક વખત બુદ્ધ ધમ્મં દેશના કરી રહ્યા હતા, દેશના દરમ્યાન બુદ્ધના શિષ્ય આનંદે તથાગતને પૂછ્યું, હે બુદ્ધ ચાર મહાભૂતોમાથી સૌથી શક્તિશાળી તત્વ કયું છે ? બુદ્ધે કહ્યું હે આનંદ ચાર મહાભૂત પૃથ્વી એટલે કે પત્થર, જમીન, ઘાસ, ઝાડ વગેરે, બીજું અગ્નિ, ત્રીજું વાયુ અને ચોથું જળ.

પાંચમુ તત્વ આકાશ જે બાદમાં ઉમેરાયું,બુદ્ધના મતે તેનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી. કેમ કે આકાશનો કોઈ અંત નથી.

આ બધા તત્વોમાથી પૃથ્વી શક્તિશાળી તત્વ છે,

પણ અગ્નિ તેને બાળીને ખાખ કરી શકે છે.

અગ્નિથી પણ શક્તિશાળી તત્વ છે પાણી કેમ કે પાણીથી અગ્નિ શાંત થઈ જાય છે.

પાણીથી પણ શક્તિશાળી તત્વ છે વાયુ,કેમ કે પાણીથી ભરેલા વાદળોને વાયુ (પવન) દૂર-દૂર સુધી ધકેલીને લઈ જઇ શકે છે.

માટે વાયુ બધાથી શક્તિશાળી તત્વ છે તેમ માની શકાય.

પણ હે આનંદ આ બધાથી શક્તિશાળી તત્વ છે “ઈચ્છા-શક્તિ” જે દરેકમાં હોય છે. ઈચ્છા શક્તિથી મોટા-મોટા વાદળોની દિશા પણ બદલી શકાય છે. અહી ઈચ્છા-શક્તિનો મતલબ બુદ્ધે મનની (માઇન્ડ પાવર) શક્તિના અર્થમાં કહ્યો છે.

બુદ્ધે પોતાની સાધના દરમ્યાન “વિપશ્યના” ની શોધ કરી અને વિપશ્યના ના માધ્યમથી ચાર મહાભૂતોથી બનેલ શરીરને કણ-કણથી જોવાની અને જાણવાની પદ્ધતિ માનવજાતને ભેટમાં આપી, સાથે કહ્યું કે વિચાર શક્તિ ત્યારેજ મજબૂત બને છે જ્યારે ઈચ્છા શક્તિ તેને બળ પ્રદાન કરે.

ફ્લાઇટ કે ટ્રેન મિસ્સ ના થાય તે માટે વહેલા ઉઠીયે છીએ, તો રોજ એવું વિચારીને વહેલા ઊઠી શકીએ.

સવારે વહેલા ઉઠવા માટે વ્યક્તિએ પોતાની ઈચ્છા શક્તિને મજબૂત કરવી પડશે જે વહેલા ઉઠવા માટેનો કાયમી ઉકેલ છે. સાથે-સાથે પોતાની સામાજિક તથા વ્યક્તિગત જવાબદારીઓને સમજી પોતાના મનને મજબૂત કરી વહેલા ઉઠવા માટે કટિબદ્ધ થવું પડશે. પોતાના શરીર તથા સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સભાન થઈ સ્વ-જાગૃત થવું પડશે. આળસ ખંખેરી મન મક્કમ રાખીને વહેલું ઊઠવું જ રહ્યું. એલાર્મ બીજા રૂમમાં રાખીને સૂવું જેથી તે બંધ કરવા માટે જવું પડે અને ઊંઘને દૂર કરી શકાય. શરૂઆતમાં થોડું કઠિન લાગશે પણ રોજિંદા વ્યવહારમાં આવતા વહેલા ઉઠવાની આદત પડી જશે, અને વહેલા ઉઠવાના શું ફાયદા છે તે આપણે સૌ જાણીએ છીએ.

ક્રમશ:

પહેલો સગો પાડોશી…

પાડોશી કેવા હોવા જોઈએ ? આ પ્રશ્ન જ્યારે મનમાં ઊભો થાય ત્યારે બધા એવુજ ઈચ્છતા હોય કે આડોશી-પાડોશી હંમેશા બધીજ રીતે સકારાત્મક અને સાથ-સહકાર આપે તેવા હોવા જોઈએ, સાથે-સાથે મુસીબતમાં કામમાં આવે તેવા હોવા જોઈએ. પણ હકીકતમાં એવું હોતું નથી, મોટા ભાગના લોકો પોતાના પાડોશીઓથી કંટાળેલા હોય છે અથવા નાખુશ હોય છે. આની પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર છે, જો આ કારણો સમજી લઈએ તો પાડોશીઓથી ક્યારેય કોઈ ફરિયાદ રહેતી નથી અને જીવન સુખમય બની જાય છે. કેમ કે પહેલો સગો તે પાડોશી. કંઇક દુર્ઘટના સર્જાય ત્યારે સગા-વહાલાઓ બાદમાં જેમ ખબર પડે તેમ આવતા હોય છે , કઈં પણ બનાવની જાણ સર્વ પ્રથમ આજુબાજુમાં રહેતા લોકોને થતી હોય છે.

અહીં પાડોશી તરીકે માત્ર આજુ-બાજુમાં રહેતા લોકોની વાત નથી, પરંતુ તમામ ક્ષેત્રમાં પાડોશીઓની ગણતરી થઈ શકે છે. જેમાં ટૂંકા ગાળાના અને લાંબા ગાળાના એમ બંને પ્રકારના પાડોશીઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

જેમ કે ઓફિસમાં આજુબાજુમાં બેસતા લોકો,

બસમાં કે મુસાફરી દરમ્યાન આજુબાજુની સીટમાં બેસનાર લોકો,

સ્કૂલ, કોલેજ કે પરીક્ષા પૂરતો પાડોશી,

કોઈ લાઇનમાં આગળ કે પાછળ ઊભેલા લોકો,

આજુ-બાજુમાં રહેતા લોકો તો ખરાજ.

ક્યારેક ટૂંકા ગાળાના પાડોશીઓ લાંબા ગાળાના મિત્ર કે સગા બની જતા હોય છે, જે તમારા સ્વભાવ, વર્તન અને વ્યવહાર ઉપર નિર્ભર કરે છે.

ચાલો ટુંકમાં સમજીએ, પાડોશીઓ કેવા હોવા જોઈએ ?

દરેક લોકો એવું ઈચ્છતા હોય છે કે પાડોશી હંમેશા પોતાના જેવા જ હોવા જોઈએ. પણ એવું બનતું નથી ઊલટાનું લોકોને પોતાના પાડોશીઓથી કઈંક ને કઈંક ફરિયાદ રહેતી હોય છે. પાડોશીઓ સાથે મતભેદ રહેવાના ઘણા કારણો છે. જેમ કે શિક્ષણ અને સંસ્કારમાં ભિન્નતા, દ્રષ્ટિકોણમાં તફાવત, વિચારો અને વાણીમાં તફાવત, નોકરી-ધંધામાં તફાવત, વગેરે વગેરે.

પડોશીઓ સાથે બગડતા સબંધોની જો વાત કરીએ તો અહંકાર, ઈર્ષા, અદેખાઈ અને દેખાદેખી જેવા નકારાત્મક ફેક્ટર ભાગ ભજવતા હોય છે. સામેવાળા કરતા પોતાને શ્રેષ્ઠ બતાવવાની ઘેલછા સબંધોમાં વિખવાદ ઊભો કરે છે, જે ક્યારેક નુકશાનકારક સાબિત થાય છે.

નકારાત્મક અભિગમ સાથે જીવતા લોકોને હંમેશા પોતાના પાડોશીની કઈંક ને કઈંક તકલીફ રહેતી હોય છે. તે એડજસ્ટ થવામાં નથી માનતા, પણ સામેવાળી વ્યક્તિ પોતાને એડજસ્ટ થઈને રહે, પોતાને અનુરૂપ થઈને રહે, પોતાની પસંદ-નાપસંદને પ્રાધાન્ય આપે તેવું ઇચ્છતા હોય છે. અને જ્યારે પોતાની પસંદગીની વિરુદ્ધ ક્રિયાઓ થવા લાગે ત્યારે વ્યક્તિ પોતાના પાડોશી સાથેના સંબંધોની પરવા કર્યા સિવાય મન ફાવે તેમ વાણી-વિલાસ અને વર્તન કર્યા કરે છે. પરિસ્થિતિ ક્યારેક કાબૂ બહાર જતા આવી વ્યક્તિ તણાવ અને ચિંતામાં રહે છે, જે માનસિક રીતે ચિંતાનો વિષય છે. માટે આડોશી-પાડોશીની સાથે સમાધાનકારી વલણથી જીવન જીવવામાં જ મઝા છે.

વિવાદોથી હંમેશા બચવું જોઈએ. આપણે જોઈએ છીએ કે આપણા દેશમાં ઓટલા પ્રથા અને ચોટલા પ્રથા વર્ષોથી ચાલી રહી છે. વિકસિત દેશોમાં લોકો નવરાશની પળોમાં શરીર તથા મનનો સર્વાંગી વિકાસ થાય તેવી જગ્યાએ પોતાનો સમય ખર્ચે છે, જ્યારે અહીં નવરાશની પળોમાં લોકો પાનના ગલ્લે અને ભાગોળમાં અથવા સોસાયટીના નાકે ભેગા થઈ પોતાનો અમૂલ્ય સમય લોકોનો નિંદા તથા અદેખાઈ કરવામાં વ્યસ્ત કરે છે. મહિલાઓમાં પુરુષો કરતાં આ પ્રકારનો સ્વભાવ સાહજિક બની ગયો છે. એક કહેવત છે જે આ પંક્તિને યોગ્ય ન્યાય આપે છે. “ચાર મળે ચોટલા, ને ભાંગે ઘરના ઓટલા” પરંતુ વર્તમાન સમય પરિવર્તનનો સમય છે જ્યાં એવી પણ મહિલાઓ છે જેમને કોઈની સાથે વાત કરવાનો પણ સમય નથી. મુંબઈ અને અમદાવાદ જેવા મોટા શહેરોમાં ઘણી વર્કિંગ વુમન જે નોકરી-ધંધા સાથે જોડાયેલી છે અને પોતાના કામ-કાજમાં એટલી વ્યસ્ત રહે છે કે તેમની બાજુમાં કોણ રહે છે તે પણ તેમને ખબર હોતી નથી. આવી મહિલાઓ વર્તમાન સમયમાં ઉપરની કહેવતને ખોટી પાડવામાં પડકાર ફેંકી રહી છે જે ખરેખર કાબિલે તારીફ છે. એક તરફ ઘણી મહિલાઓ એવી પણ છે જે લોકોની પંચાયત કરવામાંથી નવરી નથી પડતી.

માટે બેસ્ટ પાડોશી બનવું હોય તો સુધારાની શરૂઆત પોતાનાથી જ કરવી પડે. વિનમ્રતાનું ઘરેણું પહેરવું પડે, સ્વભાવ સૌમ્ય જ શોભે, સ્વાર્થની ભાવના ત્યજવી પડે, ઘસાવું પડે, જતું કરવાની ભાવના રાખવી પડે, ઈર્ષા-અદેખાઈ અને હુંપણું બાજુ પર મૂકવાથી જ પોતાને એક સારા વ્યક્તિ અને સારા પાડોશી તરીકે સ્થાપિત કરી શકશો. અને તમારા આ લક્ષણો તમારૂ ભવિષ્ય નક્કી કરશે. એક વસ્તુ યાદ રાખવી જો કોઈકને બદલવા અથવા સુધારવા હોય તો તે વ્યક્તિ જેવા છે તેવા તેને સ્વીકારવા રહ્યા, ત્યારબાદ પ્રેમ અને હૂંફ આપવાથી તેમનામાં સુધારાની શરૂઆત થશે. સાથે-સાથે માન સન્માન આપવાથી તેઓનો તમારા પ્રત્યેનો દ્રષ્ટિકોણ બદલાશે અને થોડા સમયમાં વ્યક્તિમાં બદલાવની શરૂઆત થવા લાગશે.

જ્યારે તમે પોતાની જગ્યા કે ઘર ખાલી કરીને બીજી જગ્યાએ રહેવા જશો ત્યારે તમારા નેબરના મનમાં જો એવો વિચાર આવે કે સારું થયું બલા ગઈ ! આ ભાવના તમારા વ્યક્તિત્વ ઉપર પ્રશ્ન ચિન્હ છે. પરંતુ તમારી વિદાય સમયે તમારા પડોશીઓના મનમાં એવો વિચાર આવે કે તમારા જેવા પાડોશી એમને મને ફરી મળશે કે કેમ ? તમારા એક પાડોશી તરીકેના સબંધો તમે જ્યારે ઘર ખાલી કરીને જાવ ત્યારે તમારી ખોટ વર્તાય અને એ ખોટના વિચાર માત્રથી તમારા પાડોશીઓ તમને જતા રોકે અથવા તેઓની આંખ ભીની થાય તો સમજો તમારાથી બેસ્ટ પાડોશી તેમના માટે કોઈ ના હોય શકે.

પોતાના સ્વભાવ, વાણી, વર્તન અને વ્યવહારમાં જે સકારાત્મક પરિવર્તન લાવી શકે અને બીજાને મદદરૂપ થઈ સાથ-સહકાર તથા સમાધાનની જીવન જીવે તેજ સાચો અને સારો પાડોશી.

– રાકેશ પ્રિયદર્શી

ચાદરની ચિંતા ના કરો, પગ થાય તેટલા લાંબા કરો.

આપણે જન્મથી સાંભળતા આવ્યા છીએ કે ચાદર જેટલી લાંબી હોય તેટલાંજ પગ લાંબા કરાય. મતલબ જેટલી ક્ષમતા હોય તેટલું જ વિચારાય. નવી પેઢીના યુવાનોને અથવા બાળકોને આ કહેવત ઓછી સંભાળવા મળતી હશે, પણ અમુક ઉંમર પછીના લોકોએ આ વાક્ય ઘણી વાર સાંભળ્યું હશે. શહેર કરતાં ગામડાઓમાં આ પ્રકારની કહેવતોનું ચલણ વધારે છે.

તો ચાલો આ કહેવતના મૂળમાં જઈએ, વડીલો કેમ આવું કહેતા હતા. આ કહેવા પાછળના કારણો શું હોય શકે ? વધારે સમજીએ તે પહેલા આ વાક્યને સાદી ભાષામાં સમજીએ.

વધારે જોખમ ના લેવું,
પોતાની મર્યાદામાં જ રહેવું,
આવક કરતાં ખર્ચ વધારે ના કરવા,
નવા સાહસો કે નવા અખતરા ના કરવા,
વગેરે વગેરે

થોડા અભ્યાસ અને નિરીક્ષણથી જો વિચારીએ તો જે તે સમયમા સંસાધનો અને ટેકનોલોજીની કમી હતી. શિક્ષણ અને જાગૃતતાનો પણ અભાવ હતો. કરિયરના વિકલ્પો પણ ખુબજ ઓછા હતા. સાદી ભાષામાં કહીએ તો બધું ઑફ લાઇન હતું. મોટા ભાગના લોકો કૃષિને લગતા વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા હતા, વધ્યા-ઘટ્યા સરકારી નોકરી તથા નાના-મોટા ધંધામાં સંકળાયેલા હતા. પ્રાઈવેટ હોય કે સરકારી નોકરી મોટેભાગે લોકો નિવૃત્તિ સુધી એકજ જગ્યાએ કામ કરતા. જો કોઈ વ્યક્તિ ધંધાદારી હોય તો તેનો ધંધો તેના વારસદારો સંભાળતા.

૨૧ મી સદીમાં સમય બદલાયો છે. બધુજ ઓન લાઇન થઈ ગયું છે. જે લોકો સમયની સાથે અપગ્રેડ નથી થયા તેઓ બેકાર બની ગયા છે અને જે લોકોએ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે તેઓ આગળ વધી રહ્યા છે. પરંપરાગત ધંધા જેવું હવે કંઈ રહ્યું નથી. સલુનની દુકાન કોઈ પણ વ્યક્તિ ખોલી શકે છે, કોઈ પણ વ્યક્તિ પગરખાંની દુકાન કે મોચીકામ કરી શકે છે. દરેક વ્યક્તિ પોતાના શોખ અને રુચિ પ્રમાણે પોતાનો મનગમતો વ્યવસાય કરી શકે છે. ઉંમરની મર્યાદા હોવા છતાં બાળકો ટીવી સિરિયલોમાં કામ કરી કે સિંગિંગ કરી લાખો રૂપિયા કમાઈ રહ્યા છે.

પહેલાંના સમયમાં કોઈ વ્યક્તિ માટે કોઈપણ પ્રકારની લોન લેવી ખુબજ મુશ્કેલ હતી જ્યારે આજના સમયમાં ગણતરીની મિનિટોમાં લોન પાસ થઈ જાય છે. ઢગલાબંધ ખાનગી બેન્કો સરકારી બેન્કોને હરીફાઈમાં હંફાવી રહી છે. સાથે-સાથે ક્રેડીટ કાર્ડ-ડેબીટ કાર્ડ અને ઈન્ટરનેટ બેન્કિંગની સગવડ તો ખરીજ. મોબાઈલ અને ગૂગલ દેવતાએ તો બધાનું કામ એકદમ આસાન કરી દીધું છે. દરેક પ્રોડક્ટની પોતાની એપ. સંપૂર્ણ અદ્યતન તકનીકો અને સગવડ ભર્યો વાહન-વ્યવહાર. બધુજ ડિજીટલ.

હવે શું જોઈએ ?

ક્યાં સુધી પોતાના Comfort ઝોનમાં રહેશો ?
કેમ કઈં જોખમ લેવાનું નથી વિચારતા ?

કેમ કઈં નવું કરવાનું નથી વિચારતા ?

હજુ પણ કહેશો “ચાદર જેટલી લાંબી હોય તેટલાંજ પગ લાંબા કરાય” ???

વધુ આવતા અંકે…

૫૦ પછી આવું કેમ ?

ખુબજ મનોમંથન કર્યા પછી આ લેખ લખ્યો છે. આ લેખ મે મારા અત્યાર સુધીના નિરીક્ષણ, પરીક્ષણ અને અનુભવોને ધ્યાનમાં રાખીને લખ્યો છે.

આ લેખનું ટાઇટલ જોઈને મોટા ભાગના લોકો વિચલિત થઈ શકે છે “૫૦ પછી આવું કેમ”

સ્વાભાવિકપણે લોકોને પ્રશ્ન થાય કે લેખમાં એવું તો શું લખ્યું હશે, ચાલો વાંચીએ. આ લેખ તમારા કામનો છે કે નહિ તે તો લેખ વાંચ્યા બાદ જ ખબર સમજાશે. આ લેખ તમારી રુચિ અને ઉંમર બંને ઉપર નિર્ભર કરે છે. એક વાત ચોક્કસ છે લેખમાં લખેલ બાબતોનો અનુભવ તમને કદાચ થયો હશે પણ તમે નજર અંદાજ કર્યો હશે, અને અનુભવ નહીં થયો હોય તો હવે થશે.

તો ચાલો જાણીએ…

અહી વાત છે ૫૦ વર્ષ વટાવી ચૂકેલા લોકોની, તે પછી સ્ત્રી હોય કે પુરુષ. સ્ત્રીઓ લાગણીશીલ હોય છે, જ્યારે પુરુષો તર્કથી કામ લેતા હોય છે, આમ છતાં વર્તમાન અનુભવોને ધ્યાનમાં રાખીને આ લેખ લખ્યો છે જે મોટે ભાગે પુરુષોને ધ્યાનમાં રાખીને લખ્યો છે. આ મારા અંગત વિચારો છે, માટે વિચારભેદ હોય શકે છે.

૫૦ વર્ષની વયે માણસ જ્યારે પહોંચવા આવે અથવા ૫૦ વર્ષ વટાવી ચૂકેલ હોય તો સ્વાભાવિક રીતે તેમના વિચાર, વાણી અને વર્તનમાં તફાવત જોવા મળે છે. ઉંમર પ્રમાણે શોખ અને વ્યવહાર પણ બદલાઈ શકે છે. માત્ર સ્વભાવ જ એવી વસ્તુ છે જે ખૂબ ઓછા લોકો બદલી શકે છે, અને જે બદલી શકે છે તેમની દુનિયા બદલાઈ જાય છે.

બાળક નાનું હોય ત્યારે તેની રુચિ દૂધ પીવામાં હોય, દૂધ પીને ધરાઇ જાય એટલે રમત અથવા મસ્તીનો મૂળ આવે, રમીને થાકે એટલે સૂઈ જાય. વચ્ચે-વચ્ચે રડી પણ લે, રડવાના ઘણા કારણો છે. બાળક જેમ-જેમ મોટું થતું જાય તેમ-તેમ તેની જિજ્ઞાસા વધતી જાય તે આપણે સૌ જાણીએ છીએ અને રમકડાઓમાં રુચિ વધતી જાય. થોડી ઉંમર વધે ૧૨/૧૩ વર્ષ થાય એટલે શરીરના ઓર્મન્સ ચેંજ થાય, શરીરનો આકાર તથા અંગોમાં ફેરફાર જણાય, વજનમાં વૃદ્ધિ થાય. આ કિશોરાવસ્થાની ઉંમરે બાળકોને વિજાતીય પાત્રમાં આકર્ષણ વધે. છોકરી હોય તો છોકરાઓ વિશે વિચાર આવે અને છોકરો હોય તો છોકરીઓના વિચાર આવે. શાળામાં ભણતર સમયે વિજાતીય પાત્રની ખાસિયતો જાણવા મળે. કિશોરાવસ્થા દરમ્યાન રમત ગમત અને ટીવી વગેરેમાં રુચિ પેદા થાય. યુવાની તરફ પ્રયાણ કરે એટલે વિચારો અને શોખ બદલાય, કમ્પ્યુટર, વાહન ચલાવવું, ફિલ્મો જોવી, મિત્રો સાથે ગપ્પા મારવા, વિજાતીય પાત્ર સાથે મિત્રતા કરવી વગેરે ચીજોમાં રુચિ પેદા થાય.

યુવા વયે અભ્યાસ પતાવી નોકરી કરવાનો શોખ જાગે કેમ કે પોકેટ મની હવે ઓછી પડવા લાગે. ખર્ચ વધવા લાગે અને ઘરેથી તેટલા પૈસા મળવા શક્ય ના હોય. પૈસા કમાવાનું શરૂ કરે એટલે ઘરના લોકો લગ્નનું વિચારે, લગ્ન જ્યાં સુધી ના થાય ત્યાં સુધી લગ્ન ના જ વિચારો આવ્યા કરે. જીવન સાથી કેવો કે કેવી મળશે તેવા વિચારો મન ઉપર કબજો જમાવી બેસે. જેવા લગ્ન ખતમ થાય કે તરત જ હનીમૂન કે ફરવાનો વિચાર આવે. લગ્નના થોડા વર્ષ થાય એટલે ઘરે નવા મહેમાનનો જન્મ થાય, અને જો ત્યાં સુધી ઠીક ના ચાલ્યું તો છૂટા છેડા. પણ જો સારું ચાલ્યું તો બાળકોને મોટા કરવાની અને પરિવારની જવાબદારીઓ નિભાવવામાં ૫૦ સુધી પહોંચી જવાય.

અહીંયા સુધી તો વાતની ભૂમિકા હતી મુખ્ય વાત તો હવે શરૂ થાય છે, ૫૦ પછી આવું કેમ ?

કેમ કે યુવાનો તથા બાળકો પોતાના પપ્પા અથવા મમ્મીને કહેતા હોય છે, તમને કશી ખબર જ નથી પડતી !
તમે બહું બોલ-બોલ કરો છો !
તમને કઈં યાદ જ નથી રહેતું !
વગેરે વગેરે…

૪૦/૪૬ વર્ષે સ્ત્રીઓમાં હોર્મોનસ ચેંજ થાય છે, તે વિષય અહીંયા થોડો જુદો છે. સાથે-સાથે સ્ત્રીઓની જો વાત કરીએ ૫૦ ની આસપાસ અથવા ૫૦ પછી તો પુરુષોની સરખામણીમાં સ્ત્રીઓના વિચારો, સ્વભાવ અને વર્તનમાં ઘણી અસમાનતા જોવા મળે છે. જે મોટાભાગે તેમના શિક્ષણ, સંસ્કાર અને ઘરના માહોલ ઉપર નિર્ભર છે. સાસુ-વહુના ઝગડા આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ ઉંમરે ક્યારેક સાસુઓ વહુઓ ઉપર ઘાક જમાવવાનો પ્રયાસ કરે છે અથવા ઘરમાં પોતાનું વર્ચસ્વ બની રહે તેવા પણ પ્રયત્નો કરતી હોય છે. સુંદરતાની ઘેલછા સ્ત્રી પોતાના જીવનના છેલ્લા શ્વાસ સુધી છોડી શકતી નથી, આમા ઉંમરની કોઈ મર્યાદા નથી.

વાત જો પુરુષોની કરીએ તો ઉંમર સાથે વ્યક્તિની રુચિ, વિચાર, વાણી, વ્યવહાર અને વર્તનમાં બદલાવ આવતો હોય છે. ૫૦ ની આસપાસની ઉંમરે વ્યક્તિની મહત્ત્વકાંક્ષાઓ વધતી હોય છે. આ ઉંમરે વ્યક્તિને માન સન્માન મેળવવાની ઘેલછા પેદા થતી હોય છે, આ ઉંમરે વ્યક્તિને સામાજિક કામ કરવાની અને સમાજમાં લોકો ઓળખે તેવી ભાવના જાગતી હોય છે. હાર-તોરા કરાવવાનો કે સ્ટેજ ઉપર બેસવાનો મોહ જાગતો હોય છે. નોંધવા જેવી બાબત અહી એ છે કે આ ઉંમરે વ્યક્તિની મહત્વકાંક્ષાઓ નથી સંતોષાતી અથવા સામાજિક દરજ્જો નથી મળતો અથવા સમાજમાં, ઘરમાં કે ઓફિસમાં માન-સન્માન નથી મળતું ત્યારે વ્યક્તિની માનસિક સ્થિતિ તેમના વ્યવહાર અને વર્તનમા જોવા મળે છે.
આવી પરિસ્થિતિમાં વ્યક્તિને ગુસ્સો આવવો, ડિપ્રેશનમાં રહેવું,
યાદ શક્તિમાં નબળાઈ અનુભવવી, વિચાર્યા વગર કઈંપણ બોલી દેવું, આ પ્રકારના લક્ષણો જોવા મળે છે. આ લક્ષણો દરેક લોકોમાં જુદા-જુદા હોય છે. વ્યક્તિ જ્યારે આવું વર્તન કરે ત્યારે તેને પોતાને ખબર નથી હોતી કે તે આવું કેમ કરે છે, તે પોતે એવું સમજે છે કે પોતે બરાબર છે. આ પ્રકારના વર્તનથી ઘરના અને અન્ય લોકો સાથે સબંધો બગાડવાની પરિસ્થિતિ પેદા થાય છે. વ્યક્તિ જ્યારે આવું વર્તન અને વ્યવહાર કરે ત્યારે મિત્રો તથા સગા સબંધીઓ તેનાથી દૂર રહેવાનો પ્રયત્ન કરે છે, કેમ કે આવી વ્યક્તિ જ્યારે સંપર્કમાં આવે ત્યારે બીજાના પ્રત્યે ફરિયાદ, નિંદા અને ઈર્ષા કરતી જોવા મળે છે. યુવાનો અને ઉંમરલાયક લોકો વચ્ચે વિચારોમાં ભેદ હોવાના આ કારણો હોઈ છે, જેને કહેવાય જનરેશન ગેપ. બે પેઢી વચ્ચે લોકોના વિચારોમાં ભિન્નતા. યુવાનોના વિચારો અને રુચિ મોટી ઉંમરના લોકોને ના ગમે અને મોટી ઉંમરના લોકોના રીત-રિવાજો, વિચારો, વર્તન, અને વ્યવહાર યુવાનોને ના ગમે. ભણેલા-ગણેલા લોકોની વાત જુદી છે કેમ કે તેઓ બધી રીતે Practical હોય છે.

ઘણા કિસ્સાઓમાં અહમના ટકરાવને કારણે અમુક ઉંમર પછી એક જ કુટુંબમાં ભાઈઓ-ભાઈઓ વચ્ચે થતાં ઝગડા થવાના કારણો આ પ્રકારની માનસિકતા હોય શકે, જ્યારે યુવાનીમાં ભાઈઓ-ભાઈઓ વચ્ચે ઝગડા ઓછા થાય છે.

આવા સંજોગોમાં શું કરવું ?
આ પ્રકારના લોકો સાથે ડીલ કેવી રીતે કરવી, જેઓ પચાસ વટાવી ચૂક્યા છે, અથવા પચાસની આજુબાજુ છે. આ મુંઝવતો પ્રશ્ન છે, જે વિચારવા મજબૂર કરે છે. દરેકના ઘરમાં નાના મોટા પ્રશ્નો બનતા હશે, પણ લોકો સહન કરવા માટે ટેવાઈ ગયા છે. અથવા મજબૂરીના માર્યા એકબીજાને સહન કરે છે. એક વાર નોંધાવી રહી ૫૦ ની આસપાસ ના દરેક લોકોને આ બાબતો લાગુ નથી પડતી. કેમકે અમુક વર્ગ એવો છે જે જીવન જેમ ચાલે છે તેમ ચાલવા દેવામાં જ તેમને રસ છે, તેઓ નોકરી અને પરીવારમાં સેટલ છે અને કોઈ પ્રકારનું રિસ્ક લેવા નથી માંગતા, તેઓ સમજદાર છે. અમુક લોકો મની કોન્સિયસ પ્રકારના લોકો છે, જેમને માત્ર પૈસા બનાવવામાં જ રસ છે, બીજી કોઈ બાબતોમાં તેમને રસ નથી.

જેમ નવું વાહન ખરીદીએ તો શરૂઆતમાં કોઈ ખર્ચો ના આપે પણ એ વાહનનું જેટલું આયુષ્ય હોય તેનાથી અડધી ઉંમરે પહોંચે એટલે તે વાહનનું maintenance ચાલુ થતું હોય છે, અને સમયે સમયે તે વાહનમાં ખર્ચ કરવો પડતો હોય છે. મનુષ્યમાં પણ આવું જ છે આયુષ્યની અડધી ઉંમરે થાય એટલે મે્ન્ટેનંશ ચાલુ થાય છે. શારીરિક મે્ન્ટેનંશને પહોંચી વળવા નિયમિત દવાઓ લેવી પડે છે જ્યારે માનસિક મે્ન્ટેનંશને કાબૂમાં રાખવા ધ્યાનમાં બેસવું, લાફિંગ કલબમાં ક્લબમાં જવું, બગીચામાં ચાલવું, બાળકો સાથે રમવું, સારા પુસ્તકો વાંચવા વગેરે કરી શકાય.
ચાલો જોઈએ કેટલાક વધારે ઉપાયો. કેમકે ૫૦ ની આસ પાસ અથવા ૫૦ પછીની વયમાં વ્યક્તિની અપેક્ષાઓ અને મહત્વકાંક્ષાઓ જો ના સંતોષાય તો વ્યક્તિ ચીડિયો અને અધિરિયો બની જાય છે અને સ્વભાવ પણ આક્રમક તથા ગુસ્સાવાળો બની જાય છે. આવા સંજોગોમાં એ વ્યક્તિની સામે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપવી નહી, માત્ર સાંભળવું. ઘરમાંજ આવી કોઈ વ્યક્તિ હોય તો તેને પ્રેમ અને હૂંફ આપવી, તે વ્યક્તિની દલીલો સાચી હોય કે ના હોય તેની વાતોનો સ્વીકાર કરવો, પણ પોતે જે સાચું લાગે તે જ કરવું કેમ કે વિરોધ કરવાથી વાત બગડી શકે છે. સંઘર્ષમાં ઉતારવાથી સબંધો બગડી શકે છે. સરકાર ૫૮ વર્ષે નોકરીમાંથી મુક્તિ આપવાનું કારણ પણ આજ છે. કેમકે આ ઉંમરે શારીરિક અને માનસિક બંને રીતે માણસની કાર્ય ક્ષમતામાં ઘટાડો થતો જોવા મળે છે, અને બાકી મનુષ્યનું જીવન તો ૮૦ થી લઈને ૧૦૦ વર્ષ સુધીનું હોય છે. જે લોકો ૫૦ વટાવી ચૂક્યા હોય અને આ લેખ વાંચી રહ્યા હોય તો તેમને મારી સલાહ છે, બને તેટલું ઓછું બોલવાનો પ્રયત્ન કરવો, શક્ય હોય તો લોકોને સલાહ પણ ઓછી આપવી. જરૂર જણાય ત્યાં પોતાના અનુભવો રજૂ કરી માર્ગદર્શન આપી શકાય અને હંમેશા સકારાત્મક રહેવું. કેમ કે આજનો જમાનો ગૂગલનો છે, લોકો ગૂગલને પૂછ્યા વગર પાણી પણ નથી પીતા.

સમજાય તેને વંદન…

– રાકેશ પ્રિયદર્શી

નસીબ જેવું કઇં હોય છે ?

આપણે મોટે ભાગે એવું સાંભળીએ છીયે કે નસીબમાં નહોતું એટલે ના મળ્યું, નસીબમાં હોય તો જ મળે, નસીબ ચમકશે, નસીબ ખુલશે વગેરે વગેરે. કોઈ ટ્રક પાછડ એવું લખ્યું હતું “નસીબથી વધારે અને સમયથી પહેલા કોઈને કઇં મળતું નથી” નસીબ અથવા ભાગ્ય ઉપર ઘણા લેખકોએ ઘણું લખ્યું છે અને અનેક વકતાઓએ ઘણું કહ્યું છે પણ વિષય એવો છે કે આ બાબતમાં લખવા માટે હું થોડો મજબૂર બન્યો. કેમ કે આટ-આટલું કહેવા અને લખવા છતાં આપણ આ દેશમાં અમુક વર્ગ એવો છે કે જે સુધરવાનું નામ જ નથી લેતો. આ વર્ગમાં વધારે શિક્ષિત લોકો પણ સામેલ છે તો અભણ લોકો પણ છે. ગરીબ અને ભિખારીઓ પણ છે અને તવંગર કે પૈસાદાર લોકો પણ છે. કદાચ એવું પણ બને કે આ લેખથી કોઇની લાગણી દુભાય પણ જે સત્ય છે અને લોકોના હિતમાં છે એ લખવું જ રહ્યું.

, નસીબમાં હોય તો જ મળે, નસીબ ચમકશે, નસીબ ખુલશે વગેરે વગેરે. કોઈ ટ્રક પાછડ એવું લખ્યું હતું “નસીબથી વધારે અને સમયથી પહેલા કોઈને કઇં મળતું નથી” નસીબ અથવા ભાગ્ય ઉપર ઘણા લેખકોએ ઘણું લખ્યું છે અને અનેક વકતાઓએ ઘણું કહ્યું છે પણ વિષય એવો છે કે આ બાબતમાં લખવા માટે હું થોડો મજબૂર બન્યો. કેમ કે આટ-આટલું કહેવા અને લખવા છતાં આપણ આ દેશમાં અમુક વર્ગ એવો છે કે જે સુધરવાનું નામ જ નથી લેતો. આ વર્ગમાં વધારે શિક્ષિત લોકો પણ સામેલ છે તો અભણ લોકો પણ છે. ગરીબ અને ભિખારીઓ પણ છે અને તવંગર કે પૈસાદાર લોકો પણ છે. કદાચ એવું પણ બને કે આ લેખથી કોઇની લાગણી દુભાય પણ જે સત્ય છે અને લોકોના હિતમાં છે એ લખવું જ રહ્યું.

થોડું લાંબુ વિચારીને જોઈશું તો ખોટું વધારે ચાલતું નથી. બુદ્ધે કહ્યું છે કે “ સત્ય, સુરજ અને ચંદ્ર ક્યારેય છુપાઈને રહેતા નથી, સમય આવે તે પોતે પ્રકાશિત થાય છે. અને માટે જ આપણે રોજ છાપાઓમાં વાંચીએ છીયે નવા-નવા કૌભાંડો બહાર આવે છે. પોતાને મહાન માનનારા લોકો જે લોકો સમાજમાં નસીબ નામના કાલ્પનિક તાવીજો વહેંચે છે તે લોકોના નામ જ છાપાઓમાં છપાય છે અને બળાત્કાર જેવી ઘટનાઓ પર્દાફાશ થાય છે, આ લોકો પોતાના મજબૂત ભવિષ્યના સપનાઓ જોઈને બેઠા હોય છે તે લોકો જેલના સડીયા પાછડ ધકેલાઇ રહ્યા છે.

, સુરજ અને ચંદ્ર ક્યારેય છુપાઈને રહેતા નથી, સમય આવે તે પોતે પ્રકાશિત થાય છે. અને માટે જ આપણે રોજ છાપાઓમાં વાંચીએ છીયે નવા-નવા કૌભાંડો બહાર આવે છે. પોતાને મહાન માનનારા લોકો જે લોકો સમાજમાં નસીબ નામના કાલ્પનિક તાવીજો વહેંચે છે તે લોકોના નામ જ છાપાઓમાં છપાય છે અને બળાત્કાર જેવી ઘટનાઓ પર્દાફાશ થાય છે, આ લોકો પોતાના મજબૂત ભવિષ્યના સપનાઓ જોઈને બેઠા હોય છે તે લોકો જેલના સડીયા પાછડ ધકેલાઇ રહ્યા છે.

જૂઠું ક્યાં સુધી ચાલશે ? નકલી સિક્કાઓ વધારે ચળકી શકે પણ વધારે ચાલી ના શકે. નસીબમાં માનનારા લોકો આખું જીવન કૈંક મળવાની આશામાં કોઈ પણ પ્રકારનો શ્રમ કર્યા વિના પોતાનું આખું જીવન બરબાદ કરી નાખે છે, અને છેવટે નાસીપાસ થઈ દારૂ જેવા વ્યસનના શિકારી બને છે. જ્યારે અમુક લોકો નસીબ ચમકવાની રાહ જોઈ થાકી જાય છે અને છેવટે નસીબ ના ચમકતું હોવાથી નસીબ ચમકાવવા માટે જુગાર રમવાનું શરૂ કરે છે અને જુગારમાં તો નસીબ નથી ચમકતું પણ પાસે જે પણ હોય છે તે પણ લુટાઇ જાય છે. અને છેલ્લે ઘરના વાસણો પણ વેચવાના દિવસો આવે છે. કેમ કે દાગીના તો પહેલેથી જ વેચાઈ ગયા હોય છે. આપણે છાપામાં એવું પણ વાંચ્યું છે કે વ્યક્તિ જુગારમાં પોતાની પત્ની અથવા બાળકને હારી ગયો.

? નકલી સિક્કાઓ વધારે ચળકી શકે પણ વધારે ચાલી ના શકે. નસીબમાં માનનારા લોકો આખું જીવન કૈંક મળવાની આશામાં કોઈ પણ પ્રકારનો શ્રમ કર્યા વિના પોતાનું આખું જીવન બરબાદ કરી નાખે છે, અને છેવટે નાસીપાસ થઈ દારૂ જેવા વ્યસનના શિકારી બને છે. જ્યારે અમુક લોકો નસીબ ચમકવાની રાહ જોઈ થાકી જાય છે અને છેવટે નસીબ ના ચમકતું હોવાથી નસીબ ચમકાવવા માટે જુગાર રમવાનું શરૂ કરે છે અને જુગારમાં તો નસીબ નથી ચમકતું પણ પાસે જે પણ હોય છે તે પણ લુટાઇ જાય છે. અને છેલ્લે ઘરના વાસણો પણ વેચવાના દિવસો આવે છે. કેમ કે દાગીના તો પહેલેથી જ વેચાઈ ગયા હોય છે. આપણે છાપામાં એવું પણ વાંચ્યું છે કે વ્યક્તિ જુગારમાં પોતાની પત્ની અથવા બાળકને હારી ગયો.

વિકસિક દેશોમાં લોટરી જેવી શ્કિમો હોય છે,જેટલા લોકો ટિકિટ લે તેમાથી કોઈ પણ એક વ્યક્તિને ઈનામ લાગે અને ઈનામની બધી રકમ તે વ્યક્તિના હાથમાં આવે. આ બાબતમાં નસીબ કઈં કામ કરતું નથી કેમ કે ઈનામ અને ટિકિટ પહેલેથી જ નક્કી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે 100 રૂપિયાની ટિકિટ લો અને 1 લાખનું ઈનામ લોટરીમાં અથવા ઈનામ તરીકે મળવાનું હોય તો સામે તેટલા રૂપિયાની ટિકિટોનું વેચાણ થયેલું હોય છે અને બાદમાં ડ્રો દ્વારા કોઈ પણ એક વ્યક્તિનું નામ ખૂલતું હોય છે અને તે વ્યક્તિને ઈનામ માં નક્કી થયેલ રૂપિયા મળતા હોય છે. લોટરી કોમર્યશિયલ અથવા જાહેરાત માટે પણ હોય છે જેમ કે કોણ બનેગા કરોડપતિ. આપના દેશમાં આ લોટરીનું નાનું વર્ઝન વલ્લી મટકાનું ચલણ ઘણી જગ્યાએ જોવા મળે છે જે ગેરકાનૂની છે છતાં પણ ચાલે છે. અને આ વલ્લી મટકામાં ઈનામ જીતવાની લાલચમાં કેટલાય ભિખારી બની ગયા. અમદાવાદ, મુંબઈ જેવા મોટા શહેરોમાં ભિખારીઓ રાત અને દિવસ ભીખ માંગીને કોઈપણ પ્રકારનું નસીબ ચમક્યા વગર કરોડપતિ થતાં જોયા છે. આજના સમયમાં ડિજિટલ યુગમાં ભેજું વાપર્યા વગર કરોડપતિ કોઈ થતું નથી, અથવા મહેનત કર્યા સિવાય કોઈ પૈસાદાર થતું નથી. અહી નસીબ કઈં કામ કરતું જોવા નથી મળતું.

,જેટલા લોકો ટિકિટ લે તેમાથી કોઈ પણ એક વ્યક્તિને ઈનામ લાગે અને ઈનામની બધી રકમ તે વ્યક્તિના હાથમાં આવે. આ બાબતમાં નસીબ કઈં કામ કરતું નથી કેમ કે ઈનામ અને ટિકિટ પહેલેથી જ નક્કી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે 100 રૂપિયાની ટિકિટ લો અને 1 લાખનું ઈનામ લોટરીમાં અથવા ઈનામ તરીકે મળવાનું હોય તો સામે તેટલા રૂપિયાની ટિકિટોનું વેચાણ થયેલું હોય છે અને બાદમાં ડ્રો દ્વારા કોઈ પણ એક વ્યક્તિનું નામ ખૂલતું હોય છે અને તે વ્યક્તિને ઈનામ માં નક્કી થયેલ રૂપિયા મળતા હોય છે. લોટરી કોમર્યશિયલ અથવા જાહેરાત માટે પણ હોય છે જેમ કે કોણ બનેગા કરોડપતિ. આપના દેશમાં આ લોટરીનું નાનું વર્ઝન વલ્લી મટકાનું ચલણ ઘણી જગ્યાએ જોવા મળે છે જે ગેરકાનૂની છે છતાં પણ ચાલે છે. અને આ વલ્લી મટકામાં ઈનામ જીતવાની લાલચમાં કેટલાય ભિખારી બની ગયા. અમદાવાદ, મુંબઈ જેવા મોટા શહેરોમાં ભિખારીઓ રાત અને દિવસ ભીખ માંગીને કોઈપણ પ્રકારનું નસીબ ચમક્યા વગર કરોડપતિ થતાં જોયા છે. આજના સમયમાં ડિજિટલ યુગમાં ભેજું વાપર્યા વગર કરોડપતિ કોઈ થતું નથી, અથવા મહેનત કર્યા સિવાય કોઈ પૈસાદાર થતું નથી. અહી નસીબ કઈં કામ કરતું જોવા નથી મળતું.

લોકો નછૂટકે અથવા અજાણતા નસીબ શબ્દનો ઉપયોગ કરે છે. જેમકે નસીબે સાથ આપ્યો એટલે સરકારી નોકરી મળી, નસીબે સાથ આપ્યો એટલે નવું મકાન ખરીદી શક્યો વગેરે. હું વ્યક્તિગત નસીબની જગ્યાએ સમયનો ઉપયોગ કરું છું. જેમ કે સમયે સાથ આપ્યો માટે નવું મકાન ખરીધ્યું અથવા સમયે સાથ આપ્યો અને સારી નોકરી મળી,વગેરે. મહેનત કરશો તો સમય સાથૅ આપશે. નસીબ ઉપર ભરોશો રાખવાથી કોઈનું ભલું થવાનું નથી ઉપરથી નુકશાન જ છે. નસીબ અથવા ભાગ્ય એ કામ કરવામાથી છટકવાનું બહાનું છે. મહેનત ના કરવી પડે માટે લોકો નસીબને દોષ આપે છે જ્યારે પોતે દિલ અને ધગસથી કામ કરવાનું નથી ઈચ્છતો,અને નિષ્ફળતાનો ટોપલો નસીબ અથવા અન્ય લોકો ઉપર ઢોળી દે છે. શાળામાં કે કોલેજમાં ભણતા વિધ્યાર્થીઓમાં આવું ખાસ જોવા મળે છે. આખું વર્ષ વાંચન લેખન કરવાથી દૂર ભાગે,નસીબના ભરોસે બેસી રહે અને પરીક્ષા નજીક આવે ત્યારે વાંચવા બેસે અને પરિણામ નબળૂ આવે એટલે ફરી પાછો વાંક નસીબનો કાઢે. સાચું કહું તો નસીબ એટલે નિષ્ફળતાનું બહાનું.

, નસીબે સાથ આપ્યો એટલે નવું મકાન ખરીદી શક્યો વગેરે. હું વ્યક્તિગત નસીબની જગ્યાએ સમયનો ઉપયોગ કરું છું. જેમ કે સમયે સાથ આપ્યો માટે નવું મકાન ખરીધ્યું અથવા સમયે સાથ આપ્યો અને સારી નોકરી મળી,વગેરે. મહેનત કરશો તો સમય સાથૅ આપશે. નસીબ ઉપર ભરોશો રાખવાથી કોઈનું ભલું થવાનું નથી ઉપરથી નુકશાન જ છે. નસીબ અથવા ભાગ્ય એ કામ કરવામાથી છટકવાનું બહાનું છે. મહેનત ના કરવી પડે માટે લોકો નસીબને દોષ આપે છે જ્યારે પોતે દિલ અને ધગસથી કામ કરવાનું નથી ઈચ્છતો,અને નિષ્ફળતાનો ટોપલો નસીબ અથવા અન્ય લોકો ઉપર ઢોળી દે છે. શાળામાં કે કોલેજમાં ભણતા વિધ્યાર્થીઓમાં આવું ખાસ જોવા મળે છે. આખું વર્ષ વાંચન લેખન કરવાથી દૂર ભાગે,નસીબના ભરોસે બેસી રહે અને પરીક્ષા નજીક આવે ત્યારે વાંચવા બેસે અને પરિણામ નબળૂ આવે એટલે ફરી પાછો વાંક નસીબનો કાઢે. સાચું કહું તો નસીબ એટલે નિષ્ફળતાનું બહાનું.

જે લોકો નસીબને બાજુ પર મૂકી પોતાની આવડતને ઓળખી ભરપૂર મહેનત કરે છે તે લોકો જીવનમાં ક્યારેય પાછા નથી પડતાં અને ખૂબ સફળતાઓ હાંસલ કરે છે. નસીબના ભરોસે બેસી રહેવાની જગ્યાએ જે લોકો મહેનત કરે છે તે લોકો પૈસા સારા કમાય છે અને ઉચ્ચ જીવન ધોરણ પણ જીવતા હોય છે. દુનિયામાં જે પણ સફળ અને મહાન બીસીનેસમેન થયા છે તેઓ ક્યારેય નસીબ કે ભાગ્યના ભરોસે નથી રહ્યા તેઓએ ખુબજ પરિશ્રમ કરીને સફળતા પ્રાપ્ત કરી છે. જે મહાન વૈજ્ઞાનિકો કે કલાકારો છે તેઓ પોતાનામાં રહેલ આવડત અને રુચિને ઓળખી તેને સાચી દિશા તરફ આગળ વધારીને મહાન બન્યા છે. માટે નસીબ એક બહાનું છે જે તમને મહેનત વધતાં રોકે છે.

નસીબ નામના શબ્દને તમારા જીવનની ડિક્શનરીમાથી હમ્મેશા માટે ડિલીટ કરીદો જો સુખી અને સફળ બનવું હોય તો, બાકી નસીબમાં માનનારા લોકો હાથમાં પોપટ લઈને લાલ દરવાજા ફૂટપાથ ઉપર બેઠા છે લોકોનું નસીબ જોવા.

, બાકી નસીબમાં માનનારા લોકો હાથમાં પોપટ લઈને લાલ દરવાજા ફૂટપાથ ઉપર બેઠા છે લોકોનું નસીબ જોવા.

– રાકેશ પ્રિયદર્શી